Zorginnovatie
Over zorginnovatie is veel geschreven. Afhankelijk van de context liggen accenten nu eens bij kostenbeheersing en efficiëntie en dan weer bij kwaliteit en procesverbetering. Een interessante website rond zorginnovatie is die van Zorg voor innoveren (www.zorgvoorinnoveren.nl).
Typen innovatie (overgenomen uit het visiedocument van het voormalige Zorg Innovatie Platform, thans Zorg voor innoveren)
De definitie van innovatie is letterlijk ‘invoering van een nieuwigheid’. Hier kan van alles onder worden verstaan. Er zijn verschillende dimensies waarop het begrip innovatie verder gespecificeerd kan worden. Zo kan innovatie betrekking hebben op een product, proces of dienst, kan de innovatie technologisch of sociaal van aard zijn en variëren van een kleine verbetering tot nieuwe zorgconcepten en vernieuwing van het systeem. Onderstaand schema geeft een indeling van typen innovaties weer.
1. Strategische innovatie = Product- of diensteninnovaties die vragen om een nieuw bedrijfsmodel
2. Product- of diensteninnovatie = Creatieve nieuwe ideeën die bedrijfsmodel niet veranderen
3. Grote procesinnovatie
4. Voortdurende procesinnovatie
Toelichting
1. Strategische innovatie
Hier gaat het om innovatie, die niet past binnen bestaande bedrijfsmodellen en systemen. Het kan hierbij voor de zorg gaan om andere modellen voor zorg(verlening) en preventie. Een voorbeeld hiervan zijn de gespecialiseerde centra voor specifieke aandoeningen, zoals het rugpijn centrum in Dokkum. Dit type innovatie vraagt ook om institutionele hervormingen en daarmee om ondernemerschap en lef. Indien dit type innovatie succesvol is, heeft het een grote impact.
2. Product of diensteninnovatie
Het gaat hier om het ontwikkelen en implementeren van nieuwe producten en diensten. Denk hierbij bijvoorbeeld aan nieuwe technologie of genees en hulpmiddelen. Naast zorgvrager, zorgverlener en/of zorginstelling zijn bedrijfsleven, kennisinstellingen en industrie belangrijke innovatoren.
3. Grote procesinnovatie
Hierbij gaat het om aanzienlijke verbeteringen in het proces van zorgverlening. Het uitgangspunt is dat de vernieuwing moet leiden tot een significante verbetering in de doelmatigheid (kwaliteit en/of effectiviteit) van tenminste 30%. De slagingskans van dit type innovaties is vrij hoog. Randvoorwaarden voor het slagen van dit type innovatie zijn dat binnen de organisatie bereidwilligheid is om dingen anders te gaan doen en hier ook middelen zoals tijd en geld aan te verbinden.
4. Voortdurende procesinnovatie
Dit is een tweede type procesinnovatie. Hier gaat het om kleine procesverbeteringen die meestal door de zorginstelling of door de professional worden geïnitieerd. Deze leiden tot een hoger rendement van zorg in termen van kwaliteit en/of effectiviteit. De slagingskans van dit type innovatie is hoog, aangezien dit type innovatie meestal op ervaringen en inzichten uit de praktijk gebaseerd is. De benodigde tijd en financiën om het te kunnen invoeren zijn beperkt.
In de Nederlandse gezondheidszorg zijn alle typen innovaties aan de orde. Het ZIP acht vooral het onderscheid van belang tussen enerzijds het optimaliseren van bestaande processen en anderzijds het ontwikkelen en implementeren van nieuwe producten en diensten. In het huidige zorgproces valt nog veel winst te behalen door processen slimmer in te richten. Bekende benaderingen op dit gebied zijn ‘Lean’ en ‘Six sigma’. Hoe kunnen processen verbeterd worden zodat zorg van dezelfde of betere kwaliteit kan worden geleverd met minder inspanningen? Hoewel vaak anders dan gedacht, is de zorg hierin niet anders dan andere sectoren. Simpel en effectief zijn belangrijke uitgangspunten voor het inrichten van zorgprocessen.
Geriotto als zorginnovatie type 4 en de patient centraal
De trias internetcommunity, procesondersteuning en videoconferencing kan worden beschouwd als zorginnovatie.
De internetcommunity van professionals in de geriatrisch-oncologische zorg beschikt met Geriotto over een platform om kennis en ervaringen te delen. Op deze wijze kan elke kleine verandering ten gunste van de verbetering van de zorgprocessen door de praktijkdeskundigen tegen het licht worden gehouden en kan het draagvlak voor innovaties worden vergroot. De community is een besloten gebruikersomgeving waarvoor toegangscodes nodig zijn.
Procesondersteuning door middel van op internet gebaseerd informatiegereedschap, in combinatie met de inzet van deskundige capaciteit vanuit het projectteam, biedt de mogelijkheid om stapsgewijs vernieuwingen in te voeren en te gebruiken. De eerste stappen op die weg worden gezet door de implementatie van de geriatric navigator.
Videoconferencing is niet meer weg te denken in de dagelijkse praktijk van multidisciplinair overleg (MDO) binnen een team behandelaars aangevuld met expertise vanuit andere (top)klinische centra. Specifiek in Geriotto wordt de geriatrisch oncologische expertise in dit kader ingebracht. Patiënten van hogere leeftijd met kanker en comorbiditeit kunnen door de combinatie van verbeterde (en meer objectieve) informatie over hun totale gezondheidstoestand en aanvullende (virtuele) expertise een behandeling krijgen die past bij de gewenste kwaliteit van leven.
Naast de klinische setting richt Geriotto zich ook op in te voeren verbeteringen in de communicatie over kanker bij ouderen en comorbiditeit in het extramurale veld van huisartsen en patienten en hun omgeving. Nu al is het mogelijk dat huisartsen deelnemen aan het MDO via videoconferencing en de geriatric navigator is in beginsel ook geschikt om in de huisartsenpraktijk in te zetten. De stap naar e-Health, waarin de patient zelf aan het roer staat is daar niet ver van verwijderd.